B-2 شبح

مشاهده در قالب PDFچاپفرستادن به ایمیل

B-2 Spirit

 

 

Click here for full size photo!

با پیشرفت صنایع نظامی، مخصوصاً در کشور‌های صاحب این صنایع، مدت‌هاست که بحث حفاظت راداری مطرح شده است. بسیاری از کشورها برای مراقبت از فضای هوایی خود از رادار استفاده می‌کنند و در این میان با پیشرفت فناوري، کشور‌های صاحب صنعت و فناوري، برای عبور از همین وسیله‌ي دفاعی ساخته‌ي دست خودشان به هواپیماهای پنهان‌كار روی آورده­اند! نمونه‌‌ي این­ گونه هواپیماها كم نيستند اما یک نمونه‌ي خوب، موفق و بسیار معروف از این­ هواپیماها، بمب‌افکن مشهور B-2 معروف به شبح است. این بمب‌افکن نه تنها به خاطر پنهان‌كار بودنش، بلکه به خاطر بسیاری از فاکتورها و ویژگی­های مهم و منحصر به ‌فردش، يكي از طرح‌هاي موفق قرن بيستم به شمار مي‌رود.

بمب‌افكن سنگين و چندکاره­ی B-2، ملقب به شبح (Spirit)، توانايي حمل تسليحات اتمي و غيراتمي را دارد و همچون بمب‌افكن­هاي B-52 و B1-B بااستفاده از فن­آوری پنهان­کاری، توانايي حمله به تمامي نقاط حساس و راهبردی دشمن را داراست. براي ساخت این غول آهنی بسياري از شركت‌هاي توانمند و معتبر هواپيماسازي با يكديگر همكاري داشتند، از قبيل شركت‌ نورثراپ-گرومن، شركت بویينگ، گروه سامانه‌هاي راداري هاگز  و شركت پیشران­سازي جنرال الكتريك. البته در بين تمامي اين شركت‌ها، نورثراپ-گرومن نقش اصلي را به عهده داشت و به عنوان پیمانکار اصلی ساخت این هواپیما شناخته می‌شد و بقیه‌ي شرکت‌ها در طراحی و یا ساخت بخش‌هاي مختلف این پرنده با نورثراپ-گرومن همکاری داشتند. بخش آموزشي گروه هاگز نیز وظيفه‌‌ي آموزش و تعليم خلبانان B-2 را به عهده داشت.

Click here for full size photo!

برنامه­ی ساخت B-2 از سال ۱۹۸۱ ميلادي در آمریکا آغاز شد و نيروي هوايي ایالات متحده سرانجام اين طرح را در ۱۹۸۷ تأييد کرد و دستور ساخت ۱۳۲ فروند هواپيماي عملياتي B-2 را صادر نمود. اما بعد از فروپاشی شوروی سابق نیاز به ساخت این تعداد از هواپیمایی چنین گران‌قیمت بیهوده دیده شد و قرار بر ساخت تنها ۲۰ فروند B-2 عملياتي به علاوه‌ي يك آزمايشي گذاشته شد. اولين بمب‌افكن B-2 در ۲۲ نوامبر سال ۱۹۸۸ در پایگاه چهل‌‌و‌‌دوم نيروي هوايي آمريكا واقع در پالمديل كاليفورنيا ساخته شد و هم در آن‌جا بود كه براي نخستين بار در آشيانه‌اش به نمايش عمومي گذاشته شد. نخستين پرواز اين پرنده در ۱۷ جولاي سال ۱۹۸۹ با همكاري مركز آزمون پروازي ادواردز (در پايگاه هوايي ادواردز آمريكا ) انجام شد. پايگاه هوايي وايتمن ( Whiteman ) اولين پايگاه نیروی هوایی آمریکا بود كه در ۱۷ دسامبر ۱۹۹۳ ميزبان يك B-2 عملياتي گردید.

Click here for full size photo!

نيروي هوايي آمريكا ساخت هواپيماهاي B-2 را در سه دسته يا بلاك (Block) جداگانه درخواست كرد كه طراحي هر دسته از این بمب­افکن­ها بر اساس وظيفه‌ي خاصي كه داشتند با دو دسته‌ي ديگر نسبتاً فرق داشت. اين سه دسته به بلاك‌هاي 10 و 20 و 30 معروف شدند. در آغاز ۶ از این هواپيما را آزمودند و سپس ده فروند برای بلاك 10، سه فروند برای بلاك 20، و دو فروند برای بلاك 30 ساخته شدند.

دسته‌ي 10 (Block 10) : هواپيماهاي اين دسته، آماده براي نبردهاي محدود و بدون هيچ پرتاب‌گري براي پرتاب موشك‌هاي هدايت شونده هستند، و تنها قادر به حمل بمب‌هاي ۲۰۰۰ پوندي MK-84 و بمب‌هاي اتمي گرانشي می­باشند. تمامي هواپيماهاي B-2 كه در دسته‌ي ۱۰ هستند در پايگاه هوايي وايتمن جاي دارند.

دسته‌ي 20 (Block 20) : هواپيماهاي اين دسته، توانايي حمل هر دو نوع تسليحات اتمي و غيراتمي را به علاوه‌ي موشك‌هاي هدايت شونده GAM دارند. بعدها اين پرنده‌ها به بمب‌هاي خوشه‌اي CBU/87/B نيز تجهيز شده­اند.

دسته‌ي 30 (Block 30) : هواپيماهاي اين دسته، از كامل­ترين بمب‌افكن‌هاي نيروي هوايي به حساب مي­آيند. اولين فروند از دسته‌ي ۳۰ در 7 آگست ۱۹۹۷ تحويل داده شد. اين بمب‌افكن‌ها نسبت به دسته­هاي ۱۰ و ۲۰ بسيار پيشرفته‌تر هستند و توانايي حمل انواع تسليحات را دارند. همچنين فناوري پنهان‌كاري در آنها در نهايت دقت و به صورت بهینه اعمال شده است.

Click here for full size photo!

هواپيماي B-2  كه بيش­تر شبيه یک بال پرنده است توانايي پرواز تا ارتفاع پنجاه هزار پايي و قابليت سوخت‌گيري در آسمان را نيز دارد. اين هواپيما با يك بار سوخت‌گيري مي‌تواند شش هزار مايل‌ دريايي يعني حدود ۹۶۰۰ كيلومتر را طي كند و اين امر به او قدرت مي‌دهد تا ظرف چند ساعت خود را به هر نقطه‌اي از اين كره‌ي خاكي برساند. شبح (B-2) توسط چهار پيشران قدرتمند توربوفن مدل F118-GE-100 ساخت شركت جنرال الكتريك تجهيز شده است كه به صورت دو جفت در داخل پيكره جاي داده شده‌اند. هركدام از اين پيشران‌ها ۱۷۳۰۰ نيوتن نيرو فراهم مي­كنند و با چنين نیروی بالایی ‌است که شبح به سرعتي نزديك سرعت صوت دست مي‌ياید. اين چهار پيشران توربوفن مجهز به سامانه­ی كنترل دما هستند تا كمترين حرارت را از خود نشان دهند و رادارهاي حساس دماياب دشمن نتوانند آن‌ها را به آساني ببينند. يك رادار بسيار قوي به نام An/APQ-181 كه ساخت شركت ريْثون مي‌باشد بر روی B-2 نصب شده است كه يك رادار چندمنظوره است. اين رادار تمامي آزمون‌هاي خود را در پايگاه هوايي ادواردز به خوبي گذرانده است و کاملاً مطمئن است. سامانه‌هاي ناوبري اين هواپيما را شركت راكول كالينز طراحي كرده است. همچنين اين شركت سامانه‌ي تاكتيكي TCN-250 و سامانه‌ي كنترل فرود VIR-130A را براي B-2 طراحی كرده و ساخته است كه بسيار دقيق و هوشمند هستند. علاوه بر اين‌ها، تجهيزات ارتباطي را نيز شركت راكول كالينز پشتيباني كرده است. اين شركت حتا يك ماهواره‌ي مخصوص را در مدار زمين قرار داده است که مسئوليت کنترل، هدايت و ارتباط بین تمام B-2هاي پرواز کننده در یک مأموریت‌ گروهي را به عهده دارد.

Click here for full size photo!

بمب‌افكن B-2 يك پرنده‌ي دوسرنشينه است. خلبان در صندلي سمت چپ مي‌نشيند و فرمانده‌ي عمليات در صندلي راست مستقر مي‌شود و بدين لحاظ، B-2 نسبت به بمب‌افكن B-1b كه نيازمند فرماندهي چهار خدمه و يا بمب‌افكنB-52  كه بايد پنج خدمه داشته باشد، پيشرفته­تر است. محل سوخت‌گيري هوايي درست در پشت كابين خلبان قرار دارد و به دليل ديد بسيار كم خلبان، سوخت‌گيري در آسمان با B-2 بسيار مشكل است، جوري كه این خصوصیت را یکی از معایب این پرنده‌ي زیبا مي‌دانند.

شبح در حال سوخت­گیری هوایی

Click here for full size photo!

این هواپیما از نماهای بالا و پایین حالت W شكل دارد و رنگ سياه آن به احتمال زياد به خاطر نوع خاص آلياژ به كار رفته در پيكره‌ي آن مي‌باشد، چرا كه تا جايي كه مي‌دانيم سطح اين بمب‌افكن فاقد هر گونه رنگ است. تمامي مشخصات پنهان‌كاري به صورت پيشرفته در بمب­افکن B-2 به چشم مي‌خورد. فن­­آوری كم كردن سطح مقطع راداري به گونه‌اي كاملاً جديد به همراه يك طرح آيروديناميكي بي‌نظير، توسط مهندسان شركت نورثراپ-گرومن در بمب‌افكن B-2 اعمال شده است. همچنین تمركز خاصي بر استفاده از مواد جاذب امواج رادار در پيكره‌ي B-2 ديده مي‌شود. اطلاعات خاصي از فرمول و چگونگي اين مواد نداريم و فرمولش به صورت سرّي در بايگاني نيروي هوايي آمريكا نگه­داري مي‌شود و تا کنون نیز فاش نشده است. اين مواد تقريباً تمامي انرژي امواج راداري را كه با پیکره­ی B-2 برخورد مي‌كنند جذب مي­كنند و اجازه برگشت به آن­ها نمي‌دهند. با چنين وضعيت پنهان‌كاري و چنان فراز پروازی بسيار بالا، كمتر راداري است كه بتواند به راحتي به وجود اين شبح در آسمان پي ببرد و به راستي كه لقب بسيار شايسته‌اي براي او انتخاب كرده‌اند.

هزينه­ی نگه­داري اين هواپيماها بسيار بالاست. مواد به كار رفته، هزينه‌ي طراحي‌ها و سامانه‌هاي آن به اندازه‌اي است كه هر فروند از آنها بالاتر از ۲ ميليارد دلار قيمت گذاري شده­اند. این قیمت حدوداً معادل قیمت مقدار طلاي هم وزن یک B-2 است. نکته­ی قابل ­توجه دیگر این است ­که هزینه‌ي تحقیقات برای ساخت این هواپیمای غول‌پیکر  به­تنهایی چیزی در حدود يك ميليارد و 576 ميليون دلار بوده است.

Click here for full size photo! Click here for full size photo!

پیشینه‌ي عملياتي

نخستین عملیات اجرایی نظامی B-2 در خاک صربستان بود. این شبح فولادین ( یا بهتر بگوییم آلیاژین ) عملياتی را كه با هدف تخريب یک­-سوم خاك صربستان انجام شد با موفقيت کامل به اتمام رساند و سالم به خاك آمريكا بازگشت. این عملیات شامل پرواز بدون توقف از پایگاه هوايي وايتمن در میسوری آمریکا به کزوو و بازگشت به پایگاه بود که با موفقیت کامل به انجام رسید . پس از عمليات كوزوو، نوبت به پرواز بر فراز افغانستان رسید و اين مأموريت نيز با رفت و برگشتي بدون توقف و بی‌ هیچ مشکلی به انجام رسید و به اين ترتيب طولاني‌ترين عمليات B-2 از پايگاه وايتمن در ميسوري آمريكا تا افغانستان به ثبت رسید. بمب‌افكن B-2 در سال 1999 براي انجام عمليات ديگری به سوي يوگسلاوي به پرواز درآمد. تنها اشتباه B-2 در اين عمليات منهدم ساختن سفارت چين در بلگراد بود که بار دیگر موجب افزایش خصومت چین با آمریکا شد. از طرفي، فرماندهان عمليات در مقام پاسخگويي، نقشه­هاي قديمي شهر را توجيهي براي انهدام سفارت چين اعلام كردند و با اطمينان به رئيس جمهور آمريكا اعلام كردند كه مشكل اصلاً مربوط به سامانه‌هاي B-2 نبوده است، بلكه نقشه­هايي كه در اختيار خلبان قرار گرفته بود قديمي بودند. اما در مورد عمليات آزاد سازي عراق در سال 2003، مي‌توان گفت كه پیش از آغاز نبرد مسئولان پروازهای B-2 گفته بودند که : فرماندهان نظامي آمريكا نهايتاً ۵ ساعت پس از صدور فرمان خود، مي‌توانند پرواز رعب­آور و وحشت­آفرین اشباح را بر فراز بغداد ببينند. اما در طول این جنگ خبر قابل توجهی از به­کار­گیری و پرواز این شبح  ترس­انگیز بر فراز بغداد از طرف مسئولان آمریکایی منتشر نشد و باز هم B-2­ها جای خود را به پدرانشان، يعني B-52ها دادند. تنها خبر رسمی مخابره شده مربوط به يك مورد می‌گردد که در آن آمده است: يک هواپيمای B-2 آمريکا که از پايگاه خود در ميسوری برخاسته بود تا سفر رفت و برگشت بدون وقفه 34 ساعته به عراق را طی کند، حدود 80 بمب تقریباً 250 کيلوگرمی را بر يک پايگاه نظامی عراق تخليه کرد.

Click here for full size photo!

جنگ‌افزار
بمب‌افكن B-2 تمامي تسليحات خود را به صورت داخلي (درون پيكره) حمل مي‌كند تا سطح مقطع راداري‌اش بسيار كم شود. همچنين دو محفظه‌ي جداگانه‌ي تسليحاتي هم در وسط پيكره دارد. اين پرنده توانایی حمل بالاي چهل هزار پوند تسلیحات را دارد. B-2 در آزمون‌هايي كه انجام داده است موفق به پرتاب موشك­هاي اتمي B-61 و B-83 شده است. همچنين موشك نفوذي اتمي B61-11 را نيز با موفقيت رها ساخته و پس از آن حتي موشك پيشرفته‌ي هدایت­شونده­ی AGM-129 را نيز با خود حمل كرده است.

Click here for full size photo!